Pytanie: Jak ocenia islam (hukm) to, co nazywa się pożytecznym małżeństwem. Formy tego małżeństwa są różnorodne:

·        Mężczyzna i kobieta zawierają związek (akd) po uzgodnieniu kwoty ofiarowanej kobiecie przez mężczyznę. Kwota może być przekazana jednorazowo lub w ciągu kilku lat. Takie posunięcie po to, aby udać się do wydziału d/s obcokrajowców, gdzie mężczyzna wystąpi o udzielenie pobytu każdego roku, aż otrzyma pobyt stały. Wtedy akt małżeństwa jest anulowany. Na przestrzeni tego czasu mężczyzna żyje z kobietą pod jednym dachem, są formalnie i faktycznie małżonkami, chociaż uzgodnili rozwiązanie aktu małżeńskiego, po uzyskaniu legalnego pobytu stałego. Co oczywiste, wspomniane już uzgodnienie nie jest ujawniane przed instancją wydającą akt, bowiem prawo świeckie zabrania takiego posunięcia;

·        Kiedy indziej mężczyzna nie przebywa z kobietą, z którą zawarł akt małżeństwa przed władzami, nawet nie spotykają się, bo uzgodnili że kobieta uda się z tym mężczyzną do urzędu po odnowienie pobytu każdego roku. Tam oświadcza, że jest to jej mąż. Za takie posunięcie dostaje wynegocjowaną wcześniej kwotę. Wychodzą z urzędu i każde idzie w swoją stronę. Należy pamiętać, że mężczyna decyduje się na tę formę małżeństwa po to, aby otrzymać pobyt. Zdarza się także, że w taki związek wstępuje kobieta, być może obydwaj małżonkowie są muzułmanami... W każdym wypadku w ciągu trwania związku małżeńskiego formalnie należą do siebie. Wyobraźmy sobie, że kobieta współżyła w międzyczasie z innym mężczyzną, zaszła z nim w ciążę, wtedy noworodek otrzyma nazwisko czasowego małżonka. Może się zdarzyć, że to mężczyzna zażąda prawa do współżycia, kobieta nie może mu odmówić, zwłaszcza że potrzebuje pobytu. Akt w obu formach zawierany jest przed właściwym urzędem stanu cywilnego. Zdarza się, że akt małżeństwa jest aktem szariackim spełniającym wszelkie wymagane warunki, ale strony nie wyjawiają uzgodnienia w treści aktu. O uzgodnieniu wiedzą tylko niektórzy członkowie obu rodzin;

·        Jest też tak, że meżczyzna żeni się z kobietą wnosząc wiano (sadak), jednocześnie ukrywa przed nią, a ujawnia przed bliskimi, że żeni się tylko dla uzyskania pobytu. Kiedy otrzyma pobyt, rozwodzi się. Taki mężczyzna wie, że nie może ujawnić przed żoną swych zamiarów, bo zażąda od niego rozwodu, jeszcze przed otrzymaniem pobytu.

Odpowiedź: Pierwsza formuła małżeństwa jest haram (zabroniona). Zabroniona dlatego, że stoi w sprzeczności z szariackim celem małżeństwa. Taki akt jest pozorny. Celem jego nie jest małżeństwo, choćby dopełniono wszelkich warunków aktu zawarcia małżeństwa, jest niedozwolony z powodu ukrytej woli obu stron (manaa). Oprócz tego, prawo świeckie zabrania takiej formuły małżeństwa [...]. Prawo świeckie zgadza się w tym wypadku z celem szariackim małżeństwa. Poza tym taka formuła jest analogiczna do małżeństwa mutaa, które Prorok (s) zakazał[i]. Taki akt jest zabroniony także dlatego, że określa się czas trwania małżeństwa do momentu uzyskania pobytu, potem akt jest anulowany, o czym wspomniał pytający.

Druga formuła jest, podobnie jak pierwsza, zabroniona. Przy tej formule może dojść do małżeństwa muzułmanki i niewiernego. Takie małżeństwo jest zabronione definitywne i niepodważalnie. Sam akt jest od początku nieważny i nieistniejący (fasid) [...].

Co się ma formuły trzeciej, chociaż forma aktu jest właściwa, to małżonek grzeszy oszukując żonę, bo ukrył wolę rozwodu już w momencie zawarcia aktu. Istotą małżeństwa w islamie jest trwałość pożycia małżeńskiego. Rozwód po zawarciu małżeństwa jest rzeczą nieprzewidywalną. Z tego powodu zakazano małżeństwa mutaa, uznano z góry za błędne i nieistniejące (fasid). Inny powód zakazu, odnosi się do tego, że głównymi przesłankami warunkującymi powstanie małżeństwa jest: idżab (oferta) i kabul (akceptacja).[ii] Kobieta wyrażając wolę uznania mężczyzny za męża, miała na względzie istotę małżeństwa. Gdyby wiedziała, że została uznana za małżonkę czasową, odprawianą w każdej chwili, odrzuciłaby ten związek. Jeśli mężczyzna ma niepodważalną wolę rozwodu już w momencie zawierania aktu, wpływa to na ważność i istnienie aktu, bo kobieta opiera swą wolę na związek, na czymś innym niż mężczyzna.[iii]